Τι προβλέπει ο νόμος

Γιατί ο φωτογράφος που τον πληρώνω για το δικό μου γάμο ή τη βάφτιση του παιδιού μου έχει δικαιώματα πάνω στις φωτογραφίες που μου βγάζει;

Η φωτογραφία, όπως και κάθε έργο πνευματικής δημιουργίας, δεν είναι ένα εμπόρευμα όπως τα άλλα (άρθρο L. 111,3 του ICC) και υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα. Λαμβάνει επομένως ως πρωτότυπο έργο ειδικής νομικής προστασίας σύμφωνα με τον Κώδικα της Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Το έργο προστατεύεται από την στιγμή της δημιουργίας του και ο δημιουργός του λαμβάνει προστασία τόσο κληρονομικής όσο και ηθικής φύσης από τον Κώδικας Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Ο δημιουργός του έργου είναι το μόνο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο για να κοινοποιεί και να αξιοποιεί το έργο. Για κάθε νόμιμη χρήση του έργου από τρίτους θα πρέπει αυτή να έχει προηγουμένως επιτραπεί ρητώς από το δημιουργό. Σε απλή γλώσσα αυτό που συμβαίνει είναι ότι ουσιαστικά ο πελάτης δεν πληρώνει το φωτογράφο για τις φωτογραφίες που θα βγάλει αλλά για να κάνει χρήση αυτών. Άλλωστε δεν μπορούμε να αγοράσουμε την ικανότητα, την δεξιότητα, την αισθητική, ή την ματιά με την οποία βλέπει κάποιος τον κόσμο, απλούστατα γιατί αυτό δεν είναι “προϊόν” αλλά στοιχείο της προσωπικότητας του καθενός. Αυτό που μπορούμε όμως να αγοράσουμε είναι τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε τον τρόπο που βλέπει και αποτυπώνει τα πράγματα γιατί μας αρέσει και τον επιλέγουμε για να διατηρήσουμε την ανάμνηση του γάμου μας, της βάφτισης του παιδιού μας. Αυτό σημαίνει πως ο φωτογράφος δεν «πουλάει», αλλά «εκχωρεί» κάποια άδεια χρήσης των εξουσιών του περιουσιακού του δικαιώματος έναντι αντίστοιχης αμοιβής που συμφωνείται.
Ο φωτογράφος δικαιούται ακόμη και χωρίς την άδεια των εικονιζόμενων να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες από μυστήρια για επαγγελματικούς διαφημιστικούς λόγους; Δικαιούται για παράδειγμα να δημοσιεύσει φωτογραφίες του ζευγαριού στις σελίδες του site του ή για την διαφημιστική του καταχώρηση σε ένα περιοδικό;

Όχι. Για να χρησιμοποιηθεί η φωτογραφία κάποιου  πρέπει να υπάρχει άδεια του προσώπου που αναπαρίσταται στη φωτογραφία. Αυτός ο νόμος, που έχει τη βάση του στο “Δικαίωμα της προστασίας της προσωπικότητας” έχει τις ρίζες του στο άρθρο 9 του Αστικού Κώδικα, το οποίο ορίζει ότι: «Καθένας έχει το δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής του ζωής “. Το ζευγάρι συμφωνεί να φωτογραφηθεί για ένα συγκεκριμένο σκοπό, αυτό της διατήρησης της μνήμης του γάμου τους για προσωπική χρήση. Ως εκ τούτου, ο φωτογράφος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτές τις φωτογραφίες για δημοσίευση σε ένα περιοδικό γάμου για παράδειγμα, ή για έκθεση σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, χωρίς τη γνώση και την άδεια του εικονιζόμενου. Όλα αυτά πρέπει να ορίζονται με σαφήνεια στο συμφωνητικό, με τη δυνατότητα επιλογής από το ζευγάρι, προκειμένου να πληρούνται οι προϋποθέσεις τήρησης του νόμου για την προστασία του καταναλωτή, αλλά και για να μην δημιουργούνται συνθήκες αρνητικές για τον επαγγελματία, με την αναφορά σε όρους αόριστων υποχρεώσεών.

Υποχρεούται ο φωτογράφος που καλείται να φωτογραφίσει ένα μυστήριο, με αμοιβή και κατ’ εντολή του ζευγαριού, να παραδώσει τα πρωτότυπα αρχεία των φωτογραφιών σε υψηλή ανάλυση ή τα αρνητικά αν πρόκειται για φιλμ;

Όχι. Ο δημιουργός φωτογράφος έχει κάθε δικαίωμα να τα διατηρεί στην κυριότητα του, λόγω του περιουσιακού και ηθικού του δικαιώματος επί του φωτογραφικού του έργου (άρθρα 3 και 4 του νόμου Ν. 2121/93).  Η υποχρέωση του φωτογράφου εξαντλείται στην παράδοση των εκτυπωμένων φωτογραφιών. Στην περίπτωση που ο φωτογράφος έχει δεχτεί να παραδώσει τα πρωτότυπα αρχεία αυτό θα πρέπει να εμφανίζεται ρητώς με συμφωνία που θα αναφέρει ότι ο φωτογράφος υποχρεούται να παραδώσει τα αρχεία των φωτογραφιών με την ανάλογη συμφωνημένη αμοιβή του.

Ακόμη όμως και αν τα αρχεία φωτογραφιών περιέρχονταν στον πελάτη με οποιοδήποτε τρόπο, εγγράφως ή όχι (οικειοθελώς ή μη), αυτός δεν δικαιούται σε καμία περίπτωση να κάνει αλόγιστη χρήση. Καθώς του έχουν παραχωρηθεί μόνο για την συμφωνημένη, δηλαδή την προσωπική χρήση και όχι για περαιτέρω οικονομική αξιοποίηση και αναπαραγωγή τους.

Για μια ακόμη φορά, η απλή παράδοση ή/και κατοχή του υλικού φορέα, εκχωρεί την χρήση και όχι την “εξουσία” του περιουσιακό δικαιώματος. Αυτό σημαίνει ότι ο κάτοχος δεν δικαιούται αυτοδικαίως να κάνει οποιαδήποτε άλλη χρήση εκτός από την ιδιωτική (άρθρο 17).

Με άλλα λόγια, ακόμη και στην περίπτωση που παραδίνονταν τα αρχεία των φωτογραφιών σε ηλεκτρονική μορφή με την έγγραφη απόδειξη/συμφωνία της παράδοσής τους δεν θα μπορούσε νόμιμα ο πελάτης να αναπαράγει αντίτυπα των συγκεκριμένων φωτογραφιών και να τα δώσει σε τρίτους εκτός αν τέτοιος όρος έχει διατυπωθεί προηγουμένως ρητά με συμφωνία του φωτογράφου και του πελάτη. 

Μπορεί το ζευγάρι να δημοσιεύει φωτογραφίες από τον γάμο του ή την βάπτισή του παιδιού του στο Internet, σε blogs και σε social media χωρίς την άδεια του φωτογράφου δημιουργού γι’ αυτό;

Όχι. Οποιαδήποτε χρήση, αναπαραγωγή, απεικόνιση ή ανέβασμα των φωτογραφίες σε blogs και ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook, χωρίς τη ρητή άδεια του συγγραφέα είναι παράνομη και νομικά προβλέπει ποινικές και αστικές κυρώσεις. Οι φωτογραφίες μπορούν να  νόμιμα να χρησιμοποιηθούν από τρίτους μετά την άδεια του φωτογράφου. Ωστόσο, ακόμη και μετά την άδεια του δημιουργού η απόδοση του ονόματος του δημιουργού σε κάθε χρήση των φωτογραφιών που απαιτείται από το άρθρο L.121-1 του Κώδικα Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Η αναφορά του φωτογράφου για κάθε μια χρήση των φωτογραφιών του (το  ονομαζόμενο «ηθικό δικαίωμα»), απαιτείται ακόμη και αν ο φωτογράφος έχει εκχωρήσει κάποια άλλα δικαιώματα.

Πως λειτουργεί το Picturing Love



Για να διασφαλιστεί μια επιτυχής και λειτουργική συνεργασία μεταξύ του φωτογράφου και του ζευγαριού το Wedding Photo Project, σχετικά με το κομμάτι των πνευματικών δικαιωμάτων και του δικαιώματος της προστασίας της προσωπικότητας, στα συμφωνητικά που προτείνει τα εξής:

Ο φωτογράφος υποχρεούται σε συμφωνημένη τιμή να παραδώσει αρχεία υψηλής ανάλυσης στον πελάτη μαζί με την έγγραφη άδεια για τύπωμα των φωτογραφιών για προσωπική και μόνο χρήση, χωρίς συγκεκριμένο χρονικό περιορισμό στην διάρκεια αυτής της παραχώρησης. Επιπλέον, ο φωτογράφος, ως ένδειξη καλής θέλησης κατανοεί την ανάγκη επικοινωνίας στην εποχής μας μέσω των διαφορών διαδικτυακών μέσων και social media, και επιτρέπει την αναδημοσίευση αποκλειστικά και μόνο των φωτογραφιών χαμηλής ανάλυσης με την υποχρέωση από το ζευγάρι της αναφοράς του ονόματος του φωτογράφου σε κάθε ανάρτηση με τη παρακάτω μορφή :
© Zoi PSAROUDAKI/ www.picturing-love.com

Στην περίπτωση που το όνομα δεν εμφανίζεται ήδη αναγεγραμμένο πάνω στην φωτογραφία, τότε και μόνο τότε δεν απαιτείται η επιπλέον αναφορά του ονόματος.
Tο ζευγάρι υποχρεούται να παραχωρήσει την άδεια χρήσης των φωτογραφιών του σε όλες τις δημοσιεύσεις με σκοπό την διαφήμιση του φωτογράφου για την προβολή και προώθηση της δουλειάς του. Παραδείγματα τέτοιας χρήσης είναι : η ανάρτηση των φωτογραφιών στις επαγγελματικές σελίδες του στο διαδίκτυο, σε social media όπως το facebook, σε διαφημιστικά φυλλάδια και επαγγελματικές κάρτες, σε διαφημίσεις στον διαδικτυακό και έντυπο τύπο.
Οι παραπάνω όροι περιγράφουν ενημερωτικά τις βασικές προϋποθέσεις και υποχρεώσεις χωρίς να είναι εξαντλητικοί.
Οι όροι θα αναφέρονται λεπτομερώς και ολοκληρωμένα στο συμφωνητικό προς υπογραφή.
Σε περίπτωση έντονης αντιπαράθεσης προς αυτούς, το Picturing Love παραμένει δεκτικό τόσο στην διευκρίνηση όσο και στην διαπραγμάτευση τους πάντα σε ένα πλαίσιο σεβασμού και αλληλοκατανόησης των δυο πλευρών.
Για περαιτέρω πληροφορίες και αναφορές σχετικά με το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων επισκεφτείτε τους ακόλουθους συνδέσμους.


Πηγές :

foebus.gr
http://www.teleiosgamos.gr/organosi-gamou/fotografia-a-video/2723-fotografisigamoukaipnevmatikadikaiomatafotografou

Για το Τέλειος Γάμος Επιμέλεια : Βιβή Κωτούλα, τελευταία αναφορά : 13 Μάιου 2013

Αλεξάνδρα ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ
Υποψήφια Διδάκτωρ Νομικής, Université de Paris II Panthéon-Assas.

✉ alex.giannopoulou@gmail.com

Ιωάννα ΑΛΙΜΠΕΡΤΗ
Δικηγόρος ειδική σε ζητήματα Δικαίου Πνευματικής Ιδιοκτησίας.

✉ joanna_aliberti@yahoo.com